काठमाडौँ, २८ साउन ।
गत वर्ष भदौमा भएको ‘जेनजी’ (Gen-Z) आन्दोलनका क्रममा गम्भीर घाइते भई साढे पाँच महिना लामो उपचार प्रक्रिया पूरा गरेर नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किएका छन्। पत्नी आरजु राणा देउवासहित सिंगापुर र हङकङमा स्वास्थ्य उपचार गराई बिहीबार मध्यान्ह त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल ओर्लिएका देउवाको स्वागतका लागि विमानस्थलमा कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्ताहरूको ठुलो भिड लागेको थियो। तर, यो पुनरागमन केवल एउटा नेताको स्वास्थ्य लाभपछिको फिर्ती मात्र नभएर बदलिँदो राजनीतिक परिदृश्यमा पार्टीभित्रको पुस्तान्तरण र नयाँ राजनीतिक समीकरणको बहसलाई नयाँ मोड दिने संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
स्वदेश फर्किएलगत्तै एक विशेष अपिल जारी गर्दै देउवाले यसपटक युवा पुस्ताको भावना र बदलिँदो समयको मागलाई मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्। उनले गत वर्षको जेनजी आन्दोलनको जायज मागलाई सम्बोधन गर्नुपर्ने आफ्नो पूर्वधारणालाई दोहोर्याउँदै युवा पुस्तामा देखिएको परिवर्तनको तीव्र चाहना र उनीहरूको मौन पीडालाई कांग्रेसले नजिकबाट बुझेको उल्लेख गरे। यद्यपि, उनले राजनीतिमा ‘अनुभव’ को अवमूल्यन भइरहेको प्रति चिन्ता जनाउँदै युवाहरू अघि बढ्नुपर्ने तर “पाका र अनुभवीजति खराब हुन्” भन्ने सामाजिक सञ्जाल र समाजमा स्थापित गर्न खोजिएको गलत भाष्य तत्काल बन्द हुनुपर्नेमा विशेष जोड दिएका छन्।
देउवाले आफ्नो अपिलमार्फत वर्तमान सत्तारुढ दल र सरकारको कार्यशैलीमाथि पनि कडा प्रहार गरेका छन्। ताजा जनमतबाट उदाएको वर्तमान सरकार जनअपेक्षा पूरा गर्न पूर्णतः असफल भएको र केवल राजनीतिक आग्रह-पूर्वाग्रहमा केन्द्रित भएको उनको आरोप छ। लोकतन्त्रमा जनता नै जनार्दन हुने स्मरण गराउँदै उनले वर्तमान संविधानको संरक्षण र आवश्यक परिमार्जन वा संशोधनका लागि कुनै पनि हालतमा सत्तापक्षीय दम्भ त्यागेर राष्ट्रिय सहमतिको आधार तय गरिनुपर्ने अडान अघि सारेका छन्।
पार्टीभित्र बढ्दै गएको आन्तरिक असन्तुष्टि, गुटबन्दी र कार्यकर्तामा छाएको निराशालाई सम्बोधन गर्नु देउवाको यो राजनीतिक यात्राको अर्को महत्त्वपूर्ण पाटो बनेको छ। कांग्रेसभित्र देखिएका असहमतिहरूलाई तुरुन्तै समाधान गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै उनले पार्टी कसैको इगो (अहंकार) मा नभई जनताको सर्वोपरि हितका लागि चल्नुपर्ने बताए। माओवादी सशस्त्र द्वन्द्व व्यवस्थापन र पार्टीभित्रका पुराना विवादहरू सुल्झाएको आफ्नो विगतको अनुभवलाई स्मरण गर्दै उनले यसपटक पनि निराश भएका साथीहरूको भावनालाई पुनः जोडेर पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउने जिम्मेवारी आफूले लिने घोषणा गरेका छन्।
राजनीतिको उत्तरार्धमा रहेका पूर्वप्रधानमन्त्री देउवाले आफू अब कुनै पनि पद वा शक्तिको दौडमा नरहेको स्पष्ट पार्दै एक ‘अभिभावक’ को भूमिकामा रहने संकेत गरेका छन्। वि.सं. २०३३ सालमा बीपी कोइराला राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति लिएर फर्किएझैं, ४७ वर्षपछि आफू पनि प्रतिशोधको राजनीति त्यागेर सर्वपक्षीय राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्न आएको उनको भनाइ छ। “म नेता बनेर होइन, यस महान् राष्ट्रको आजीवन नागरिक बनेर फर्किएको छु,” भन्दै देउवाले गरेको यो भावनात्मक र रणनीतिक अपिलले आगामी दिनमा नेपाली कांग्रेसभित्रको शक्ति सन्तुलन र राष्ट्रिय राजनीतिमा नयाँ तरंग पैदा गर्ने निश्चित छ।
